Pomiary elektromagnetyczne – kiedy są potrzebne?

Kiedy są potrzebne pomiary elektromagnetyczne?

Pomiary elektromagnetyczne są potrzebne wtedy, gdy trzeba rzetelnie sprawdzić, jakie natężenie pola elektromagnetycznego występuje w danym miejscu. Należy też sprawdzić czy mieści się ono w obowiązujących wymaganiach. W praktyce dotyczy to zarówno środowiska (np. otoczenia instalacji radiokomunikacyjnych), jak i miejsc pracy. Tam bowiem pracownicy mogą być narażeni na oddziaływanie pola elektromagnetycznego. W Polsce zasady dopuszczalnych poziomów PEM w środowisku określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2019 r., a obszar BHP reguluje rozporządzenie dotyczące prac związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne.

Czym właściwie są pomiary elektromagnetyczne?

Najprościej mówiąc, jest to specjalistyczny pomiar promieniowania elektromagnetycznego wykonywany odpowiednią aparaturą pomiarową. Celem nie jest samo zmierzenie promieniowania, ale uzyskanie wiarygodnych danych do oceny bezpieczeństwa, zgodności z przepisami oraz wpływu instalacji na otoczenie. Taki pomiar pola elektromagnetycznego wykonuje się według określonych metod i procedur. Natomiast w zastosowaniach regulowanych prawnie duże znaczenie ma kompetencja laboratorium wykonującego badanie. Potwierdzają to także wytyczne PCA dotyczące pomiarów pola elektromagnetycznego w środowisku dla obszarów regulowanych prawnie.

Kiedy pomiary są potrzebne w środowisku?

Najczęściej o pomiarach elektromagnetycznych mówi się przy instalacjach radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych lub radiolokacyjnych, czyli wszędzie tam, gdzie funkcjonują źródła emisji PEM. W takich przypadkach pomiary PEM są potrzebne, aby potwierdzić, że oddziaływanie elektromagnetyczne instalacji na otoczenie nie przekracza dopuszczalnych poziomów. Pomiary wykonuje się m.in. po uruchomieniu instalacji, po modernizacji lub zmianie parametrów pracy. Także wtedy, gdy wynika to z obowiązków formalnych związanych ze zgłoszeniem instalacji i przekazywaniem informacji o wynikach pomiarów do właściwych organów. Procedury te opisują m.in. materiały UKE, które odwołują się do przepisów Prawa ochrony środowiska. Warto też pamiętać, że monitoring pól elektromagnetycznych jest prowadzony w Polsce systemowo. GIOŚ wskazuje m.in. zasady monitoringu oraz odniesienie do obowiązujących poziomów dopuszczalnych.

Kiedy pomiary są potrzebne w miejscu pracy?

Drugi ważny obszar to BHP. Pomiary elektromagnetyczne są potrzebne wtedy, gdy w przestrzeni pracy występują urządzenia lub instalacje mogące powodować narażenie pracowników na pole elektromagnetyczne. Nie chodzi wyłącznie o bardzo oczywiste źródła, ale także o sytuacje, w których poziomy pola zależą od sposobu użytkowania urządzenia, odległości od źródła czy czasu ekspozycji. Nawet w placówkach medycznych mogą zdarzyć się przekroczenia norm. Operacja laserowa bądź rezonans magnetyczny, to potencjalne źródła PEM.

W takim przypadku pomiary natężenia pola elektromagnetycznego pomagają ocenić rzeczywiste warunki pracy i dobrać środki ochronne organizacyjne lub techniczne. Rozporządzenie BHP dotyczące prac związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne wprost określa minimalne wymagania dotyczące oceny pola-EM w przestrzeni pracy i zasad ochrony pracowników.

Dlaczego nie warto odkładać pomiarów na później?

Odkładanie pomiarów elektromagnetycznych często kończy się problemem w najmniej wygodnym momencie: przy odbiorach, zgłoszeniach, kontroli albo po pojawieniu się skarg. Wcześniejsze pomiary pól elektromagnetycznych dają czas na reakcję, jeśli trzeba wprowadzić korekty techniczne lub organizacyjne. To zwykle tańsze i prostsze niż działanie pod presją terminów. Z punktu widzenia firmy lub inwestora pomiar to element zarządzania ryzykiem. Dobrze wykonany przez akredytowane laboratorium pomaga wykazać należytą staranność oraz uporządkować kwestie zgodności.